E.J.VORTHEIL

Eduard Julius Vortheil – z pochodzenia Holender – urodził się w 1851 r. Szkołę średnią ukończył w Paryżu.
W Dorpacie , utrzymując się z korepetycji, studiował chemię. Po przerwaniu studiów wrócił do Paryża, założył teatrzyk variete i  z trupą aktorów jeździł po Europie.

Zafascynowany wynalazkiem braci Lumiere kupił od nich kinematograf  i urządził laboratorium do obróbki filmów.
W 1896 r. pojechał do Rosji, aby sfilmować  koronację ostatniego cara – Mikołaja II. Wyrazem uznania była koncesja z numerem 1, jaką otrzymał od władz carskich, na prowadzenie kinoteatru w Petersburgu. Dokument ten znajduje się w tamtejszym archiwum.

Później – korzystając z zaproszenia – wyjechał do Teheranu, gdzie przez
3 miesiące był gościem szacha i nadwornym filmowcem.  Według własnego projektu  zbudował drewnianą salę, w której – dla wszystkich chętnych – wyświetlał Koronację Mikołaja II   i to bezpłatnie.
Szach sowicie go wynagradzał i nawet nadał mu tytuł Honorowego Obywatela Persji, co jednak nie powstrzymało E.J.Vortheila przed powrotem do Rosji.

Około 1906 r. przyjechał  do Polski i razem z Teodorem Junodem – ojcem Eugeniusza Bodo – otworzył w Łodzi, przy ulicy Piotrkowskiej 26,  kinoteatr „Urania”. W 1911 r. podczas niedzielnej wycieczki zobaczył pabianickie budynki, przypominające mu dom rodzinny i dzieciństwo.  Sentyment był tak wielki, że jeszcze w tym samym roku kupił dom w Pabianicach, a po  rocznym oczekiwaniu – 2 czerwca 1912 r. – otrzymał zezwolenie na budowę kina.

W 1918 r. schorowany E.J.Vortheil sprzedał kinoteatr „Luna” swojemu wspólnikowi i przyjacielowi – Rudolfowi Masickiemu, w domu którego
spędził ostatnie lata.
  Zmarł 25 lutego 1927 r.

Eduard Julius Vortheil żył 76 lat. Został pochowany
na
cmentarzu ewangelickim w Pabianicach. Był nie tylko podróżnikiem i bibliofilem /swój bogaty księgozbiór przekazał gminie ewangelickiej/, ale przede wszystkim – pionierem kinematografii w Polsce, w Rosji i w Iranie.

W 2002 r. Zbigniew Gajzler i Andrzej Perz nakręcili
film dokumentalny: „Eduard Julius Vortheil.
Sny i marzenia pioniera kinematografii”.

Zdjęcie paszportowe E.J. Vortheila i jego dane biograficzne… zaczerpnęłam ze zbiorów Muzeum Miasta Pabianic.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: